अष्टांग मार्गमा सम्यक् दृष्टिको महत्व 

योगराज दहाल

अष्टांगिक मार्गको मूल शीर्ष ” सम्यक् दृष्टि ” हो ।
सम्यक् दृष्टि भनेको लोकलाई वा जीवनलाई हेर्ने आँखा सही हुनु हो ।
दृश्य त्यही भएपनि देख्ने दृष्टि अनुसार दर्शन अनेक हुनसक्ने बुद्धले
2600 बर्ष पूर्ब स्पष्ट भनेको कुरालाई आजका बैज्ञानिकहरुले बुद्धलाई
अद्भुत बिज्ञ मान्दै आश्चर्यसाथ स्वीकार गरेकछन् ।

देखिने दृश्य (आरमण ) तथा देख्ने दृष्टि ( आरमणिक ) दुवै र मनको
लगाव ( मनसीकार ) को बिषयमा जति बुद्ध शिक्षामा शुक्ष्म ब्याख्या भएकोछ
त्यति सन्सारका कुनै बिज्ञले प्रत्यक्ष प्रस्तुत गरेको पाइने छैन ।

मनसीकार भनेको आइलागेको बिषयलाई मनले कसरी स्वीकार वा प्रतिकार
गरिन्छ भन्ने हो । मनसीकार दुइ प्रकारका हुन्छन् – योनिस मनसीकार – सही प्रकारले
बिषयलाई स्वीकार गर्नु र , अयोनिस मनसीकार – गलत प्रकारले बिषयलाई स्वीकार गर्नु ।

त्यसैले दृष्टि सही भएमा मात्र आईलाग्ने बिषयहरुलाई सही प्रकारले मनद्वारा स्वीकार
गरिने हुनाले सम्मादिट्ठि ( सम्यक्दृष्टि ) को बुद्ध शिक्षामा सर्बाधिक महत्व हुनेगर्छ । सम्यक्
दृष्टि नभएसम्म मानिसले देखेको जानेको अन्धा मानिसले हाथीलाई अन्दाज गरेजस्तो मात्र हो ।

त्यसैले म्यान्मारका सुप्रसिद्ध भद्दन्त मोगोक सयादो विमल भन्नुहुन्छ –
बरु शीरमा लागेको आगो पछि निभाऊ , तर मिथ्या दृष्टिलाई प्रथम हटाएर सम्यक् दृष्टि बनाऊ ।
तब मात्र मानिसको सही कल्याण हुनेछ ।

अत : हे मित्र बर्ग ..! जीवनको कल्याणका लागि कल्याणकारी बुद्ध शिक्षामा बताए अनुसार
आचरण गरेर आफूमा भएको घन बाक्लो मिथ्या दृष्टि ( गलत धारण ) त्यागी सम्यक् दृष्टिले
जीवन तथा जगतलाई सही प्रकारले देखेर ज्ञानपूर्ण जीवन , होशपूर्ण जीवन यापन गरौं … ।

अप्पमादेन सम्पादेथ ….. ।