मृत व्यक्तिको लागि गरिएको दानको लाभ

भद्दन्त – अग्गमहा सद्धम्मजोतिकधज

मृत्यु भएर गएका व्यक्तिहरुलाई उदेश्य राखी, दान गर्ने हो भने, त्यो दानको कुसलपुण्य भागलाई मरेका व्यक्तिहरुले प्राप्त भोग गर्न सक्दछन् या सक्दैनन् ?

अङ्गुत्तरदसकनिपात् जाणुस्सोणिसुत्तमा भगवानले उपदेश गर्नु भएको अंश यहाँ प्रस्तुत गरिएकाे छ ।
कुनै एक दिन जाणुस्सोणि ब्राह्मणले भगवानको नजिक गएर एउटा समस्याको समाधान निकाल्न बिन्ति चढाए…..

हे भगवान! हामी ब्राह्मण जातिहरुले आफ्नो नजिक, कुलमा भएका नातेदार व्यक्तिहरुको मृत्यु भयो भने, यो दान मरेका ती व्यक्तिहरुलाई मिलोस् भन्ने उदेश्यले दान गर्ने गर्दछौं। के त्यो दान मरेर गएकाहरुले पाउँछन्, या पाउँदैनन् भन्ने कुरालाई प्रष्ट गरी भनेर बताइदिनुस् ।

भगवानलेउत्तर दिनु भयो – दान पुग्नसक्ने स्थानमा पुगेको छ भने मिल्न सक्छ, अन्यथा दान गरेको पुग्ननसक्ने स्थानमा पुगेको छन् भने त्यो मिल्न सक्दैन ।

ब्राह्मणलेपुनः विन्ति चढाए — पुग्न सक्ने, पुग्न नसक्ने स्थान  भनेको कस्तोलाई भन्छन् ?
भगवान लेउत्तर दिनु भयो – मृत्यु भएका पृथकजन हरुको लागि पुग्ने स्थान (गति) पाँचवटा हरु मध्ये तिरच्छान (पशु), नरक, मनुष्य, देव भन्ने चार गतिमा पुगेभने, तिनिहरुले यो दानको लाभलाई परिभोग गर्न नसक्ने हुन्छन्। पेतगति भन्ने वेमानिक जस्ता प्रेत भवमा पुगेका छन् भने, यो दानको फल अवश्य परिभोग गर्न पाउने छन् ।

ब्राह्मणलेअसोधे- यदि मृत्यु भएकाहरु प्रेत भवमा पुगेका छैनन् भने, यो दानको पुण्यलाई कसैले पनि भोग प्राप्त गर्न सक्छन्  ……

भगवानलेसोधे- ब्राह्मण ! अन्य सापेक्ष न्याति, सम्बन्धि पर्ने पितृ (प्रेत) हरुले, त्यसको भोग अवस्य प्राप्त गर्न पाउँछन् भन्दै भन्नुभयो।

ब्राह्मणले फेरि सोधे – यदि कुनै प्रेत भवमा पनि, योदान लिनसक्ने न्याति, सम्बन्धि हरु छैनन् भने, यो दानलाई कस्ले चाहिँ परिभोग प्राप्त गर्न पाउँछ त?

भगवानले- अनन्त  संसारको अवधि समय काल भरीमा, आफन्त, न्याति सम्बन्धी नपरेका व्यक्ति भन्ने कोहि पनि हुनै सक्दैनन्। एक जन्ममा आफन्त नपरेको भएतापनि, अन्य जन्ममा आफन्त परेको हुनै पर्दछ। यद्यपि प्रेत भवको सिमाना भित्रमा आफन्त पर्ने हुन् या नहुन् , दानको पुण्य भागलाई प्रेत पितृहरुले प्राप्त गर्न सकुन् या नसकुन् , दान गर्ने दानिदाता हरुले गरेको कुसल कर्मको फल दिनमा कुनै व्यर्थ (अलाभ) काम नलाग्ने भएर मफत मा जाँदैन। दान गर्ने दानिदाता को हुने अन्य हरएक भव (जन्म जन्म) मा ऐश्वर्य, धन सम्पत्ति विभिन्न प्रकारको लाभलाभा, पद,पन्चकामगुण हरु को सुख परिभोग प्राप्त गर्न सक्ने हुन्छन्।
अनुवाद – बिष्णु धनञ्जय