ओकास वन्दना

बहुसुत्र र धम्म देसना

नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स – ३

ओकास ओकास ओकास कायकर्म, वचनकर्म, मनो कर्म आदि तीन कर्महरू मध्ये, कुनै कर्मले अज्ञानवश गरिएका कुनै दोषहरु रहेछन् भने पनि, ती सबै दोषहरूबाट सुविमुक्त हुनुका लागि, प्रथमम् दुतियम् ततियम् एक बार दुई बार तीन बार सम्म बुद्धरत्न, धम्मरत्न, संघरत्न भनी अनन्तश्रेठ गुणहरूले  सम्पन्न भई प्रसिद्ध हुनुभएका  परम पुज्य तीन रत्नलाई  अभिमान रहित  श्रद्धा पुर्वक  सनम्र दुई हात जोडी सादर पुजावन्दना गर्दाछौं भन्ते ।

 

यसरी अभिमान रहित सदा सादर पुजा वन्दना गरी उतपन्न भएका कुशल कर्म चेतनाका प्रभाव पुर्ण कारण ले चार (४) अपाय, तीन (३) दुर्दशा, आठ (८) दुसित देश, पञ्च (५) भय, चार विपत्ति (४) विपति, पञ्च (५) व्यसन, छयानब्बे (९६) रोग, बैसठ्ठी(६२) मिथ्या, दृष्टि आदि वादक तमुत्वहरुदेखि सदा शर्वदा दुर हुनु पाएर मार्ग सत्य ज्ञान, फल ज्ञनले प्रमशान्ति सुख निर्वाणलाई स्वयं साक्षतकार गर्न पाउँ भन्ते।
साधु साधु साधु।

 

४ अपाय ?
१• निरय (नरक) = कुनै कुसल गर्ने अवसर नभएको, कुनै एकक्षण (अलिकति) पनि शान्ति भन्ने नभैकन निरन्तर अकुसलको परिणाम भोग्दै अग्निमा ताप्ने वा जल्ने ठाउँ।
२• तिरच्छान्न = पशु+पंछि, संधै आफुभन्दा ठुला बडाहरुको थिचोमिचो र घातद्वारा हुने मृत्यु भएको ठाउँ।
३• प्रेत = तक्ष, पिशाच, शैतान, भुत+प्रेत, खान लाउन दुःख, खाने मुख सानो र ठुलो जीउ, ठुलो मुख सरीर जलेको वा डढेको, थरीथरी को दुःखहरु भोग्ने ठाउँमा भएका प्रेत।
४• असुर काय = एक प्रकारले प्रेतहरु जस्तै ठुल्ठुला विशाल काय भएका, दिनमा सुख भोग गरेर रात्रीमा दुःख भोग्ने अथवा दिनमा दुख भोग गरेर रात्रीमा सुख भोग्ने, असुर कायमा दिशा प्रवेश भएर आएका असुर।

 

३ दुर्दशा ?
१• सत्तन्तर दुर्दशा = साथ दिनसम्मको एकआपसमा घमासान महामारामारी युद्ध चलेर समस्त प्राणीहरु हतियार, अस्र+शस्त्र, र औजारद्वारा हानाहान गरेर हत्या हुने विनाशकारी दुर्दशा (डर भय+त्रास पिडाको वेदना रिसले आत्तिएको हुँदा दोष मुल भएको कारण) ले गर्दा यस प्रकारका प्राणीहरु धेरैमात्रामा निरय (नर्क) गतिको प्राप्ति हुन्छन्।
२• रोगन्तर दुर्दशा = एक आर्कामा सहजै सरुवा रोग+व्याधि लागेर, रोगहरुले ग्रस्त पारेर पिडाले हैरान दिक्क हुनाले, अब यस्तो रोगले मलाई मात्र नभएर कसैलाई पनि नसताअोस् भन्नेखाले मैत्री भावले गर्दा विनाशकारी दुर्दशाद्वारा मृत्यु भएतापनि धेरै मात्रामा प्राणीहरुको स्वर्ग गतिको प्राप्ति हुन्छन्।
३• दुब्भिक्खन्तर दुर्दशा = आहार, खान, पानको ठुलो कमी वा महाअनिकाल लागेर खानै नपाएर मर्नु पर्ने विनाशकारी दुर्दशा हो, यस्तो कालमा प्राणीहरु मरेपछि धेरै मात्रामा प्रेत गतिको प्राप्ति हुन्छन्।

 

८ दुसित देश ?
मार्गफल प्राप्त गर्न नसक्ने, धर्म आचरण गर्न नसक्ने, निर्वाण प्राप्तिको कुनै देसना सुन्नसक्ने मौका, अवसर नमिल्ने कारण भएको ठाउँ वा दुसित देस।
१•+२•+३• भगवान उत्पन्न भएको समयमा = निरयको भश, तिरच्छान्नको भव (पशु), प्रेतको भव आदिको स्थान वा देश।
४• भगवान उत्पन्न भएको समयमा = भगवानको दर्शन गर्न नसक्ने, धर्म श्रमण गर्न नसक्ने रुप मात्र भएर (चित्त विञ्ञाण) नाम नभएका असञ्ञसत्त ब्रह्मा र नाम मात्र (चित्त विञ्ञाण) भएका अरुपब्रह्मा गरेका दिर्घायु नाथहरुको स्थान वा देश।
५• बाह्यटुप्पो, घनघोर जंगल पर्वतबिच जंगली (असभ्य) मानिस पच्चन्तराज हरुको स्थान वा देश।
६• भगवान उत्पन्न भएको समयमा पनि मिथ्या दृष्टि हुनु वा मिथ्या दृष्टिको ठाउँमा हुनु।
७• भगवान उत्पन्न भएको समयमा पनि लाटो, पागल, बौलाहा अथवा धर्मलाई बुझ्न सक्ने ज्ञान नभएको वा ज्ञान हुन नसक्ने ठाउँमा हुनु।
८• धर्मलाई श्रमण गर्न सक्ने, ज्ञान हुन सक्ने अङ्गले पुरा भएको मान्छे भएता पनि भगवान उत्पन्न (सासन) नहुने ठाउँमा वा समय कालमा जन्म हुनु।

 

५ भय ?
१• पानीद्वारा आफ्नो धन+सम्पत्तिको (स्वाहा) हानी हुनु।
२• अग्निद्वारा आफ्नो धन+सम्पत्तिको (स्वाहा) हानी हुनु।
३• राजा वा देश चलाउनेहरुद्वारा आफ्नो धन+सम्पत्तिको (स्वाहा) हानी हुनु।
४• चोर, लुटेराहरु द्वारा आफ्नो धन+सम्पत्तिको (स्वाहा) हानी हुनु।
५• आफुलाई मन नपार्ने विस्वासघाती छोराछोरी, स्त्री, आफन्त, ढोँगी साथी, नोकरद्वारा आफ्नो धन+सम्पत्ति को (स्वाहा) हानी हुनु।

 

४ विपत्ति ?
विपत्ति भन्नाले खराबहरुबाट असुरक्षित, विनाश, भ्रष्ट हुनु भन्ने अर्थ हो।
१• काल विपत्ति = भ्रष्टाचार, क्रूरनिर्दयी हरुले देश, राज्य चलाउने काल हुनु।
२• गतिविपत्ति = चार अपायको गति प्राप्त हुनु।
३• उपधिविपत्ति = अङ्गभङ्ग, बैरो, अन्धो, लाटो र बोल्न नसके आदि हुनु।
४• पयोगविपत्ति = सुझबुझ, ज्ञान, सति, वीरिय नभएको, व्यवहार गर्नु, बोली बोल्नु, विचार धाराणा गर्नु।

 

५ व्यसन ?
१• ञातिव्यसन = ञाति+सम्बन्धिहरुको विनाशकारी।
२• भोगव्यसन = धन, सम्पत्ति, ऐश्वर्यको विनाशकारी।
३• रोगव्यसन = रोगले ग्रस्त विनाशकारी।
४• दिट्ठिव्यसन = मिथ्या दृष्टिको कारण विनाशकारी।
५• सीलव्यसन = सील भ्रष्टको कारण विनाशकारी।

९६ रोग र ६२ मिथ्या दृष्टिलाई लेख्न असाध्यै लामो भएको हुनाले, यदि पछि समय भए अवस्य भेटौँला । साधु साधु साधु ।

अनुवाद – बिष्णु धनञ्जय